Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest także zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu:

• ubóstwa;
• sieroctwa;
• bezdomności;
• bezrobocia;
• niepełnosprawności;
• długotrwałej lub ciężkiej choroby;
• przemocy w rodzinie;
• potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi;
• potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
• bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
• trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
• trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
• alkoholizmu lub narkomanii;
• zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
• klęski żywiołowej lub ekologicznej.

W systemie pomocy społecznej przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Prawo do świadczeń przysługuje osobom i rodzinom, spełniającym kryterium dochodowe, wynoszące:

• dla osoby samotnie gospodarującej – 1 010,00 zł
• dla osoby w rodzinie – 823,00 zł

Dla osób posiadających gospodarstwa rolne – przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 459,00 zł.

Aktualne progi dochodowe zostały ustalone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12.07.2024 r. /Dz.U z 2024r. poz. 1044/.

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

• miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu,
• składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach,
• kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Świadczeniami z pomocy społecznej są:

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE:

• zasiłek stały;
• zasiłek okresowy;
• zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy;
• zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie;
• pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki;
• świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art.159 ust. 1 pkt 1 lit c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
• wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd.

ŚWIADCZENIA NIEPIENIĘŻNE

• praca socjalna;
• bilet kredytowany;
• składki na ubezpieczenie zdrowotne;
• składki na ubezpieczenia społeczne;
• pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie;
• sprawienie pogrzebu;
• poradnictwo specjalistyczne;
• interwencja kryzysowa;
• schronienie;
• posiłek;
• niezbędne ubranie;
• usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy oraz usługi sąsiedzkie;
• specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia;
• mieszkanie treningowe lub wspomagane;
• pobyt i usługi w domu pomocy społecznej, w tym usługi wsparcia krótkoterminowego;
• pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie - w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych.

Jak uzyskać świadczenie z pomocy społecznej?

Krok 1

Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może być udzielana również z urzędu.

Krok 2

Odręczny wniosek o pomoc należy złożyć w Ośrodku Pomocy Społecznej właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. W przypadku osoby bezdomnej właściwa jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Krok 3

Część świadczeń przyznawana jest na podstawie tzw. kryterium dochodowego. Należy więc przygotować dokumenty obrazujące sytuację finansową (m.in. o wysokości wynagrodzenia, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych, dodatku mieszkaniowego, renty, emerytury, i innych).

Krok 4

Przed podjęciem decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia przeprowadzany jest wywiad środowiskowy. Ma on ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób i rodzin. Wywiad przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu.

Krok 5

Od decyzji administracyjnej w sprawie świadczeń z pomocy społecznej można się odwołać w ciągu 14 dni od daty jej doręczenia. Odwołanie to może złożyć osoba, która ubiega się o dane świadczenie z pomocy społecznej, lub inna osoba uprawniona do tego przez wnioskodawcę. Odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego wnosi się za pośrednictwem kierownika GOPS.

Pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w ciągu 14 dni od daty wszczęcia postępowania /w sprawach pilnych w terminie do 2 dni /. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego ustalany jest, w porozumieniu z klientem, plan pomocy. Potrzeby osób i rodzin mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Dokumenty wymagane przy ubieganiu się o pomoc społeczną.

• podanie o udzielenie pomocy,
• osoba zatrudniona: zaświadczenie z zakładu pacy o osiąganych dochodach netto (z wyszczególnieniem kwoty brutto i kwot potrąceń podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne) za miesiąc poprzedzający złożenie podania,
• osoba bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy: zaświadczenie o zarejestrowaniu lub zaświadczenie o wysokości pobieranego zasiłku (wys. netto za miesiąc poprzedzający złożenie podania),
• dokumenty o posiadanych dochodach z innych źródeł np. zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny, alimenty, dodatek mieszkaniowy, dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego, zaświadczenie o dochodach z prowadzonej działalności gospodarczej itp., w przypadku rozliczania w formie zryczałtowanej zaświadczenie z US potwierdzające sposób rozliczenia oraz oświadczenie strony.
• osoba niepełnosprawna – jeden z wymienionych dokumentów:
  • orzeczenie lekarza orzecznika z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
  • orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności,
  • decyzję ZUS lub KRUS oraz odcinek świadczenia rentowego za miesiąc poprzedzający złożenie podania.
• emeryt - decyzja o przyznaniu świadczenia rentowego / emerytalnego lub zaświadczenie ZUS / KRUS o otrzymanej wysokości świadczenia za miesiąc poprzedzający złożenie podania.

Poza w/w dokumentami niezbędnymi do ubiegania się o pomoc z funduszy społecznych, może zaistnieć potrzeba dostarczenia innych stosownych dokumentów, zaświadczeń, o czym poinformuje pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania.